Lịch Sử Các Phong Trào Bình Đẳng Giới & Đa Dạng Giới
Hành trình hàng thế kỷ của nhân loại và Việt Nam trong cuộc đấu tranh giải phóng cơ thể, định hình lại chuẩn mực giới và đòi quyền bình đẳng.
Các Bước Đọc Đề Xuất
Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà nước
Tác giả: Friedrich Engels
Sự tiến hóa của gia đình: Ăngghen chỉ ra gia đình không phải là một thực thể vĩnh cửu hay bất biến từ tự nhiên, mà thay đổi theo lịch sử qua các hình thái: từ quần hôn nguyên thủy, gia đình cặp đôi, đến hình thái hôn nhân một vợ một chồng trong xã hội văn minh. Hình thái một vợ một chồng ra đời không phải do tình yêu tự nhiên mà gắn liền với sự xuất hiện của tư liệu sản xuất và quyền thừa kế tài sản cá nhân. Nguồn gốc của chế độ tư hữu: Khi lực lượng sản xuất phát triển (đặc biệt là việc thuần dưỡng gia súc, luyện kim và trồng trọt), sản phẩm dư thừa xuất hiện. Điều này dẫn đến sự phá vỡ chế độ công hữu nguyên thủy, làm nảy sinh chế độ tư hữu, từ đó tạo ra sự bất bình đẳng xã hội giữa người với người và giữa nam với nữ trong gia đình. Sự ra đời của nhà nước: Xã hội phân chia thành các giai cấp có lợi ích đối kháng nhau (chủ nô và nô lệ, địa chủ và nông dân...). Để mâu thuẫn giai cấp không xé nát xã hội trong một cuộc đấu tranh tiêu diệt lẫn nhau, một lực lượng đứng trên xã hội mang tên nhà nước ra đời. Nhà nước thực chất là bộ máy chuyên chính của giai cấp thống trị nhằm bảo vệ lợi ích kinh tế và trật tự áp bức của họ đối với các giai cấp bị trị.
Lịch sử tính dục - I: Khát khao được biết
Tác giả: Michel Foucault
Phản bác giả thuyết đè nén: Tác giả chỉ ra rằng từ thế kỷ XVII, xã hội phương Tây không hề "đè nén" hay cấm đoán hoàn toàn chuyện tình dục như lầm tưởng, mà ngược lại, tạo ra một sự bùng nổ diễn ngôn (nói về nó nhiều hơn dưới dạng kiểm soát, quy chuẩn). Mối liên hệ giữa quyền lực và tri thức: Tình dục bị khoanh vùng, biến thành đối tượng phân tích của y học, tâm lý học, giáo dục và quyền lực nhà nước thay vì chỉ là bản năng tự nhiên. Sự hình thành chuẩn mực: Quyền lực định hình cách con người nhìn nhận về tính dục, biến việc kiểm soát hành vi thể xác thành một phần của trật tự xã hội và đạo đức.
Căn phòng riêng
Tác giả: Virginia Woolf
Là một bài tiểu luận văn học nổi tiếng mang tính nền tảng của phong trào nữ quyền. Lập luận trung tâm: "Một người phụ nữ phải có tiền và một căn phòng riêng nếu muốn viết văn". Phân tích sự bất bình đẳng kinh tế và xã hội khiến phụ nữ trong lịch sử gặp khó khăn khi theo đuổi sự nghiệp sáng tạo nghệ thuật như nam giới.
Giới Thứ Hai
Tác giả: Simone de Beauvoir
Luận điểm cốt lõi: "Người ta không sinh ra là phụ nữ, mà trở thành phụ nữ" - tác phẩm bác bỏ quan niệm cho rằng số phận hay sự phục tùng của phụ nữ được định đoạt sẵn bởi bản chất sinh học. Khảo cứu liên ngành: Sách kết hợp triết học hiện sinh, phân tâm học, lịch sử, sinh học và văn học để phân tích nguyên nhân vì sao phụ nữ luôn bị đẩy vào vị thế “Kẻ khác” (the Other) dưới cái nhìn và cấu trúc quyền lực của nam giới trong xã hội gia trưởng. Ý nghĩa: Được coi là tác phẩm kinh điển đặt nền móng cho chủ nghĩa nữ quyền hiện đại, khơi nguồn cảm hứng cho các phong trào giải phóng phụ nữ trên toàn thế giới.
Bí ẩn nữ tính
Tác giả: Betty Friedan
Tác giả đặt ra thuật ngữ "bí ẩn nữ tính" để chỉ quan niệm sai lầm của xã hội cho rằng phụ nữ chỉ tìm thấy sự viên mãn qua việc nội trợ, kết hôn và nuôi dạy con cái, đồng thời không cần học cao hay làm sự nghiệp. Cuốn sách gọi hiện tượng này là "vấn đề không tên", qua đó phanh phui việc phụ nữ bị tước đoạt trí tuệ và tham vọng. Tác phẩm được xem là bản tuyên ngôn kinh điển khơi mào cho làn sóng nữ quyền thứ hai trong thế kỷ 20.
Văn Hóa Tính Dục Ở Việt Nam - Từ Thế Kỷ X Đến Đầu Thế Kỷ XX
Tác giả: Phạm Văn Hưng
Là thành quả 10 năm nghiên cứu nghiêm cẩn về lịch sử văn hóa tính dục của người Việt từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XX. Khám phá cách xã hội truyền thống nhìn nhận về tình yêu, hôn nhân, gia đình cũng như các chuẩn mực đạo đức, quan niệm thẩm mỹ liên quan đến tính dục. Đề cập đến nhiều khía cạnh cụ thể trong lịch sử như: kỹ nghệ phòng trung, nghệ thuật, các yếu tố huyền bí/tín ngưỡng, loạn luân, đồng tính luyến ái, địa vị của người phụ nữ và vấn đề mại dâm trong lịch sử Việt Nam.
Phân tích bối cảnh phong trào LGBTI tại Việt Nam
Tác giả: Shehrezade Kara, Lucas Paoli Itaborahy, Đinh Hồng Hạnh, Hàn Minh Nhật
Báo cáo phân tích bối cảnh chiến lược do tổ chức COC Hà Lan phối hợp cùng các chuyên gia nghiên cứu quốc tế và Việt Nam thực hiện năm 2021. Tài liệu đặt phong trào vận động quyền LGBTI tại Việt Nam trong mối tương quan với các chuẩn mực nhân quyền quốc tế và xu hướng tiến bộ toàn cầu. Báo cáo đánh giá toàn diện hành trình phát triển của mạng lưới các tổ chức cộng đồng tại Việt Nam, từ các câu lạc bộ tự phát ban đầu đến các tổ chức xã hội dân sự chuyên nghiệp có năng lực đối thoại chính sách mạnh mẽ. Tác giả chỉ rõ những cơ hội thuận lợi trong bối cảnh cải cách pháp luật cũng như các thách thức lớn về tính bền vững tài chính, rủi ro thu hẹp không gian hoạt động và nhu cầu mở rộng kết nối với các phong trào xã hội khác. Ấn phẩm cung cấp bức tranh chiến lược hỗ trợ định hình tầm nhìn dài hạn cho phong trào LGBTI.
Không chỉ là một người nữ − Tổng quan hoạt động vì quyền nữ yêu nữ tại Việt Nam
Tác giả: Vũ Hoa, Lê Đình Phong, Nguyễn Diệu Anh, Viện iSEE, Trung tâm ICS
Báo cáo nghiên cứu 'Không chỉ là một người nữ − Tổng quan hoạt động vì quyền nữ yêu nữ tại Việt Nam' do nhóm tác giả Vũ Hoa, Lê Đình Phong, Nguyễn Diệu Anh thực hiện dưới sự đồng bảo trợ của Viện iSEE và Trung tâm ICS. Báo cáo cung cấp cái nhìn lịch sử và đương đại toàn diện về phong trào vận động vì quyền của phụ nữ yêu nữ (LBQ) tại Việt Nam. Công trình ghi chép sự chuyển mình từ các nhóm sinh hoạt trực tuyến ban đầu đến các tổ chức cộng đồng và doanh nghiệp xã hội có tiếng nói mạnh mẽ. Nghiên cứu phân tích các rào cản kép về giới và tính dục mà phụ nữ LBQ phải gánh chịu, từ định kiến gia đình đến rào cản việc làm, đồng thời khẳng định đóng góp to lớn của họ cho bình đẳng giới.
Lời khuyên khi theo lộ trình
- ✓Nên hoàn thành từng tài liệu theo thứ tự gợi ý để nắm chắc kiến thức từ nền tảng đến chuyên sâu.
- ✓Ghi chú lại các thuật ngữ mới vào sổ tay hoặc đối chiếu với Thuật ngữ giới.
- ✓Nếu có thắc mắc, hãy gửi câu hỏi hoặc thảo luận với các tổ chức đồng hành.